19 Eki 2011

The Inner Soul


Excerpt from an upcoming book by Kjell Fagéus © KF

The Inner Song
Challenges of Musicians and music teachers

Reflection and training
 Dedication, open free courageous minds and visionary musical ideas create magic. Magic that goes beyond our attempts to master and control the instrument and the music. Our art and challenges as musicians and as artists are to accomplish knowledge and skill, plus it allows us to let go into a musical Flow. This is done through a self-directed focus, a strong vision and an emotional espressive inner song.
 Content:
Artistic Mental Training (AMT)
Artistic Mental Coaching (AMC)
Reflection and basic training
Stories to promote knowledge
 "Everything was simple and obvious; it had been an amazing concert! The musicians and the audience had been transcended into another world and had forgotten about time and space, during the two hours the concert had lasted. What joy - let us try to create this every time we have a concert! "

Magical moments
Musicians, audience; we can all remember occasions when everything worked well and easy; a conversation with friends, a meeting at work, sports performance or a concert. Musicians have been through moments where making music felt joyful, easy and effortless; while there has been access to the sublime in music, dedication and expressiveness. The music has a quality of tenderness, plasticity and drama. Each tone follows another in the most natural way of phrasing and rich, emotionally loaded pauses.
As listeners, we have been inspired and affected by the musician's stage performance where there was directness, a presence and an authenticity of expression. Magical moments that have been difficult to subsequently put into words, but for all who were present was a highly emotional and spiritual experience. Even if the audience is hushed, you can see the enjoyment and emotion in each face. You can actually feel the electricity of the emotion.

Presence and passion
A paradoxical presence occurs with seemingly conflicting parameters, calm, relaxation, openness, trust and co-energy and drama. Performers' movements feel natural and in harmony with the music. In the moment, the musicians' phrasing cannot be any other way, even if a thousand other possibilities have been opened. The interaction works without prompting and they all trust in their own rhythm, phrasing and sense of musical spontaneity. All of the performers take in everything that surrounds them without judging, just observing. Everything has been prepared very carefully both physically and mentally. The mind has become like a blank slate on which the emotions of the moment are ready to be written. From this state of readiness the musicians are ready to create beauty. This beauty is created through musical expressiveness and conveyed through the musicians' skill, passion and flow.

Suspension of Time
People crave this beauty, this magical moment, to be fulfilled and forget themselves and experience something higher. We live in the belief that it only occurs spontaneously, without our conscious influence but the training and coaching help creates this experience and a belief that we can help ourselves to conquer and expand the ability to initiate flow. It is a kind of deep universal human condition we have always had access to. We can learn from the children who easily have access to these qualities; spontaneity, curiosity, belief in himself and his ability to learn and be creative. As adults we can find these qualities within ourselves and liberate the potential that was blocked by negative experiences, and destructive expectations of ourselves and the environment.


30 May 2011

Francine Shapiro'nun kitapligindan... 

Kaya, F. (2010, June). The use of EMDR with professional actors. In Experimental use of EMDR. Symposium conducted at the annual meeting of the EMDR Europe Association, Hamburg, Germany.


Language: English

Format: Conference

Abstract:
EMDR has been used and known to be effective in performance psychology area. Although there have been studies for performance enhancement with EMDR, specific studies regarding performance enhancement of actors are limited. In this presentation, a new study with EMDR for performance enhancement with professional actors will be proposed. 45 professional actors who were acting on stage and in front of the camera with a minimum 3 years of experience were the subjects of the current study. A survey was designed and used in order to evaluate the subjective performance level (SPL) before and after the end of the sessions. Due to the performance evaluation of the actor, two different protocols was used. The protocol for performance enhancement with EMDR was applied to 23 actors and the protocol for cracking performance blocks with EMDR was applied to 22 actors. The results of the survey suggest that both the protocols have affected the subjective performance level of the actors, and EMDR may be effective means of providing performance enhancement of professional actors. The case samples will be presented and the theoretical issues concerning the current study will be discussed.

Keywords: Professional Actors  Symposium 


So now we know...

- Major measures of peak performance in acting...
- The psychological skills needed for peak performance...
- Mental strategies needed for peak performance...


And now we have a performance check-list with items such as...
- I feel good about my performance.
- I have a positive way of communication with others.
- I can cope with negative distractions on stage.
- I enjoy myself when I am on stage.
- I can easly handle critisim about my performance……


not only there were significant difference between the pre-post sessions but also we found out that...

19 Şub 2011

Elizabeth Gilbert: A new way to think about creativity




Deha nedir? Antik Yunan'dan günümüze... Sanatçının ruh sağlığı? Yaratıcılık, nasıl bir yük? Ne olmalı?

30 Oca 2011

Brene Brown: The power of vulnerability




Brene Brown is a research professor at the University of Houston Graduate College Social Work.  She has spent the past ten years studying vulnerability, courage, authenticity, and shame.

12 Oca 2011

Spor Psikolojisi: Psikolojik Hazırlık ve Stres Altındaki Sporcu



Sporun üst düzeyde olduğu karşılaşmalarda, olimpiyatlar, dünya şampiyonaları gibi üst düzey yarışmalarda, finallere gelen sporcular ya da takımların yetenek ve fizik kondisyonları hemen hemen eşit olur. Bu yarışmalarda kazanmanın tek yolu, rakiplerden psikolojik olarak daha iyi olmaktır. 

Beklentilerin fazla olduğu bir yarışmada, sporcu kondisyon olarak ne kadar hazır olursa olsun, psikolojik olarak hazır değilse genelde beklenen performansın altında bir yarışma çıkarır. Çünkü oyuncu/antrenör onca antrenman ve çalışma içinde bir şeyi ihmal etmiştir: zihinsel ve psikolojik hazırlığı…  Peki, bir yarışmaya

20 Ara 2010

Spor Psikolojisi: Stres ve Performans

Yaşanan stres düzeyi performansı, özellikle sportif performansı ne kadar ve ne şekilde etkiler? Bu soru pek çok sporcunun ve antrenörün ajandasında sıklıkla belirir. Aynı soru pek çok araştırmanın da konusu olmuştur. Fark etsek de etmesek de, hissettiğimiz her duygu vücudumuzun her hücresine etki eder; olumsuz duygulanımların nedeni ise çoğu zaman yaşanan strestir. Stresin yaşattığı olumsuz etkilerle başa çıkabilmenin ilk adımı ise etkileri anlayabilmektir. Sporda, stresin sporcu üzerindeki zihinsel ve fiziksel etkileri nelerdir? 

Aşağıda yer alan stres ve performans ilişkisine dair en yaygın olarak inanılan mitler ve doğruları, özellikle sporcular ve antrenörler için,

14 Eki 2010

Performans İçin: Hedef Belirleme


İstediğimiz hedefe ulaşabilmek için, öncelikle neler olmasını istediğimizi bilmeliyiz. İstediklerimizi bilmenin yolu da, iyi plan yapmaktan geçer. İstediklerimiz gerçekçi ise ve bunlara nasıl ulaşacağımızın planını yaparsak, sonuçlardan da emin oluruz.

Hayallerimizin gerçekleşebilmesi için, amaçlarımızın spesifik, ölçülebilir, gerçekçi, ulaşılabilir, olumlu, motive edici ve zamana yayılmış olmalı ve bunların gerçekleşmesi için istekli olmalıyız.

Performans Geliştirmek İçin Yapılması Gerekenler

7 Aşama Önerisi - Richard F. Gerson, Ph.D.

Performans geliştirmede doğru değerlendirmenin önemini vurgulayan Gerson (2007), yedi aşamalı bir performans geliştirme sistemiz öneriyor. Spor psikolojisi kökenli Gerson'un önerileri, tüm performans alanlarında uygulanan tekniklerin farklı bir sıralaması olma özelliği taşıyor...

Peki nedir bu 7 aşama: Hedef Belirleme, Beklenti Yönetimi, Yeteneklerin Etkinliğini Sağlama, Farkındalık Geliştirme, Zihinde Canlandırma, Konsantrasyon, Alışkanlık Oluşturma...

Bu aşamaların her biri ile ilgili ayrıntılı bilgiler paylaşıyor olacağım.

Duygular ve Performans: Performansı Arttıran Olumlu Duygular

Daha önce performansı arttırmada önemli olan duygusal zekadan ve performansın istenilen şekilde ortaya koyulmasını önleyen olumsuz duygulardan bahsettik. Peki, yüksek performansla ilişkili olan ve gerek sporcu, gerekse sanatçı için performansı üst düzeyde ortaya koymayı sağlayan olumlu duygular neler?

Ne yazık ki, insanoğlu olarak hepimizin paylaştığı ortak bir özelliğimiz var. Negatifi bulmak hepimiz için daha kolay, daha otomatik.

31 Ağu 2010

Spor Psikolojisi: Performansı Aşağı Çekmek

Bir sporcu olarak performans öncesinde, rakipleriniz, karşı takımın oyuncuları ile kendinizi karşılaştırıyor, sizden daha güçlü, daha yetenekli olduğunu düşündüğünüz ya da bundan endişelendiğiniz rakiplerinizi aklınıza sıklıkla getiriyorsanız, performansınızı kendi ellerinizle aşağı çekiyorsunuz demektir.  Rakipleriniz başarılı oldukça kaygılanıyor musunuz?

Sporcuların performans konusunda yapabildiği temel hatalardan biri: "Rakiplerimin nasıl olduğunu düşünmeye, izlemeye elimde olmaksızın gerekenden çok fazla zaman harcıyorum"

What You Can Learn From Olympic Athletes’ Mental Game

What You Can Learn From Olympic Athletes’ Mental Game

Olimpik sporculardan gelen, sporda üst düzey performans için gereken bazı zihinsel beceriler, hazırlıklar...

- Elinizden gelenin en iyisini yapabilmek için, performansınız üzerinde aşırı derece düşünmek yerine, kendinize ve performansınıza güvenin...

- Zihinsel hazırlık, performans sırasında oluşacak hemen her türlü zorluğa adapte olunmasını sağlayacaktır...

25 Ağu 2010

Duygular ve Performans: Olumsuz Duygular

Performansı olumsuz etkileyen pek çok duygu vardır. Özellikle performans sorunları yaşayan kişilere baktığımızda, performans psikolojisinde temel olarak üzerinde çalışılan ve performansın büyük ölçüde düşüşüne neden olabilen olumsuz duygulanımlar şu şekilde:

Korku: Sıklıkla kişi içinde bulunduğu genel ya da spesifik durum içinde kontrolü olmadığına inandığında ya da kontrolü tamamen/kısmen yitirdiğinde, ya da davranışlarının sonuçlarının tam olarak nasıl olacağından emin olamadığı durumlarda ortaya çıkan olumsuz bir duygulanımdır.

24 Ağu 2010

Duygular ve Performans: Duygusal Zeka


Performans psikolojisi alanında çalışan uzmanların ortaklaştığı önemli noktalardan biri de şu şekilde: iş yaşamında, sporda ya da sanatta performans sergileyen kişilerin duygusal zeka konusunu da önemsemeleri ve bu konuda kendilerini geliştirmeleri gerekmekte.

Üst düzey performans sergileyen kişilerin temel ortak noktalarından biri, performans durumlarında (performansın öncesinde, sırasında ve sonrasında)duygularını kontrol edebilme ve birlikte çalıştıkları kişilerin duygusal durumlarını anlayabilme becerisidir. Diğer tüm beceriler gibi,

3 May 2010

Oyuncularla Performans Geliştirme Projesi


2006 yılından bu yana, psikoloji ilkelerinden yola çıkarak geliştirilen tekniklerle, performans sanatlarında farklı alanlarda çalışan kişilerle özgün yaratıcılık/performans geliştirme çalışmaları yürütüyoruz. Bireysel performans çalışmalarımızdan yola çıkarak, oyuncularda performans algısını ölçebilme, temel performans alanlarını saptayabilme ve yapılan çalışmaların etkinliğini ölçebilme amacıyla bir envanter geliştirmenin temel ihtiyaç alanı olduğunu fark ettik.

Bu nedenle farklı deneyim düzeylerinde

12 Nis 2010

Duygular ve Performans: Heyecan


Duygular ve duyguların performans üzerine etkisi, pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Duygular ve performans ilişkisi arasında motivasyon ve psikoloji literatüründe bilinen ilk gerçek, heyecan/uyarılmışlık düzeyi ile performans arasındaki ilişkidir: heyecan/uyarılmışlık düzeyinin çok yüksek ya da çok düşük olması performansı olumsuz etkiler. Belirli bir performansı sergilerken, herhangi bir heyecan duymuyorsanız, yaptığınız şeyden sıkılma ve/veya konsantrasyonunuzu ve dikkatinizi kaybetme eğiliminde olursunuz. Heyecan düzeyiniz çok yüksek ise, gerekenden "fazla çaba sarf etme" ve düşünme ve davranış süreçlerinizde de önemli bir ketlenme

uzman olmak???



1 yıl içinde, belirgin bir konu ile ilgili, 10'dan fazla kitap okursanız, bu konu ile ilgili dünyadaki insanların % 95'inden daha fazla bilgi sahibi olmayı garantiliyorsunuz. Dolayısıyla o konuyla ilgili uzman kabul edilen % 5'lik grubun içinde yer alıyorsunuz...

Peki ya belli bir performans alanında 10 yılı aşkın süredir, belirli bir çalışma temposu içinde yer almak?

28 Mar 2010

Kazanmak...



Asıl soru "Kazandın mı?" DEĞİL, "Beklentilerini yerine getirebildin mi?" olmalıdır...


Başarısız olanlar, çalışmalarda yüksek performans gösterip, performans sırasında bunu başaramayanlardır. Kazananlar ise, stres altındayken antrenmanlarda, provalarda görülenden daha iyisini yani, beklentilerden daha yüksek bir performansı sergileyebilenlerdir..

Örneğin kaybeden sporcu, büyük maçlardan önce

19 Mar 2010

Sunum Performansını Geliştirme


Topluluk önünde konuşma yapmak, insanlara görüş ve çalışmalarınızı anlatmak, dinleyenlere etkili bir şekilde hitap etmek iş hayatında büyük bir önem taşımaktadır. Yapılan sunum ne kadar etkili olursa, konuşma yapılan grubu ikna etmede ve etkilemede başarılı olma oranı o kadar artmaktadır. Herkes, topluluk önünde konuşurken ya da sunum yaparken belirli bir kaygı

15 Mar 2010

Profesyonel Oyuncular Hangi Zihinsel/Psikolojik Becerileri Kullanırlar?


Son 10 yıldır spor psikolojisi ilkeleri ve uygulamaları, sporun ötesine geçerek diğer performans alanlarında da uygulanmaya başlandı. Klasik müzikte, modern dansta, balede, tiyatroda ve sinemada performansı üst düzeye çıkarmak için yapılan çalışmalar bireysel performans sanatları ile uğraşan kişilerle yapılan uygulamalar düzeyinde kalmakta ve etkinliği gözlense de, spor psikolojisi alanına kıyasla diğer performans alanlarında yapılan araştırmaların sayısı ve kapsamı oldukça kısıtlı kalmakta. Bir süredir Psikoloji İstanbul olarak yürütmekte olduğumuz “oyuncularla performans geliştirme” projesi öncesinde yaptığımız araştırmalarda,

12 Mar 2010

Özgüven


Yapılan araştırmalarda kendine güven, performans alanında başarılı olan ve olmayan sporcular, oyuncular ve dansçılar arasında önemli, ayırt edici faktör olarak bulunmuştur. Spor psikolojisi araştırmalarında, başlangıçta pek çok araştırmacı yüksek performansın kendine olan güveni sağladığını düşünse de, öz-güvenin tek başına performans arttıran bir etken olduğu son dönem araştırmalarında görülmektedir. Performans psikolojisi açısından “kendine güven,” kişinin istenilen davranışı başarı ile ortaya koyabileceğine dair inancı olarak tanımlamaktadır. Kendine güvenen kişide,

11 Mar 2010

Pygmalion Etkisi


Pygmalion Etkisi : Rosenthal ve Kendini Gerçekleştiren Kehanet

Mitolojiye göre, Pygmalion bir kadın heykeli yarattı ve ona öylesine bir sevgi gösterdi ki, Afrodit’in müdahalesi ile, heykel bir canlıya dönüştü ve onun sevgisine yanıt verdi. Kendini gerçekleştirme kehanetine göre de, neyi beklersek, onun gerçekleşme olasılığı daha yüksektir (Rosenthal ve Jacobson, 1968).

Teorinin gerçek hayattaki karşılığına bakarsak,

7 Mar 2010

Gününde Olmanın Özellikleri



Performans alanlarında çalışan kişilerle yapılan görüşmelerde, en iyi performansın görüldüğü zamanlar, evrensel bir çerçevede incelendiğinde belirtilen ortak durum söz konusu: “O gün her şey istediğim gibi gitti,” “Hiç hata yapmadım,” “Çok iyi hissediyordum,” “Sanki o gün başka hiçbir şey aklımda yoktu.”

Üst düzey performans sergileyen oyuncular, dansçılar, sporcular bu üst düzey performanslarını sergiledikleri günü

Eski Bir Yazı...


Performans İçin Psikoterapi
Milliyet İnsan Kaynakları (2005)


Üst düzey yöneticilerin, çalışanların, sanatçıların, sporcuların performansını artırmak için uygulanan bir psikoterapi tekniği EMDR... Psikologlara göre teknik, çok olumlu sonuçlar veriyor. Terapi alanlar sonuçtan memnun. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) yani Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme. Bir psikoterapi uygulaması EMDR. Performansı ve özgüveni geliştirmek için kullanılan terapi yöntemlerinden biri. Davranış Bilimleri Enstitüsü’nden (DBE) Psikolog Filiz Kaya, EMDR ’ın gerek liderlik pozisyonunda olan üst düzey yöneticilerin ve çalışanların gerekse iş hayatına yeni atılan, basamakları hızla tırmanmak isteyen kişilerin var olan performanslarını daha iyi bir noktaya getirmelerini sağlamada kullanılan, etkinliği kanıtlanmış bir teknik olduğunu belirtiyor ve ekliyor "EMDR, iş hayatının yanı sıra sanatçıların sahne performansını ve yaratıcılığı artırmada

Rahatlama İçin Aşamalı Kas Gevşetme


Rahatlama teknikleri sadece performans geliştirme amacıyla değil, günlük yaşamda, stresle başa çıkmada, kaygıyla başa çıkmada, bedensel gerginliği azalmak amacıyla kullanılabilir. Sıkıntı yaratan durumlarda rahatlama sağlayabilmek için, bu tekniklerin düzenli olarak uygulanması (günde en az 1-2 kez) gerekmektedir. Aşağıda rahatlama amacıyla kullanabileceğiniz aşamalı kas gevşetme egzersizi yer almaktadır.

Aşamalı kas gevşetme egzersizi kasları gevşetebilmek için önce sıkmak gerektiğini ilkesi üzerine yapılanır. Bunu uygulayarak,

Rahatlama İçin Nefes Egzersizi

Rahatlama teknikleri sadece performans geliştirme amacıyla değil, günlük yaşamda, stresle başa çıkmada, kaygıyla başa çıkmada, bedensel gerginliği azalmak amacıyla kullanılabilir. Sıkıntı yaratan durumlarda rahatlama sağlayabilmek için, bu tekniklerin düzenli olarak uygulanması (günde en az 1-2 kez) gerekmektedir. Aşağıda rahatlama amacıyla kullanabileceğiniz temel nefes

6 Mar 2010

Rahatlama Becerisi



Rahatlama becerisi, performans geliştirme süreci için temel gereksinimlerden biridir. Performans engeli olarak karşımıza çıkan pek çok sorunun temel nedeninin, performans sırasında (topluluk içinde konuşurken, şarkı söylerken, dans ederken, ameliyat yaparken, sahnedeyken ya da sahadayken) yaşanan kaygıdan, kas gerginliğinden, bedensel/zihinsel kontrolü kaybetmeden ortaya çıktığını biliyoruz. Belirli bir düzeyde beden kontrolü gerektiren tüm performans alanlarında, gerginlik ve yüksek uyarılmışlık düzeyi, gösterilen performansı aşağı çekmektedir.


Spor ve performans psikolojisi alanlarında en sık kullanılan teknik ve ilk odaklanılan beceri, rahatlama becerisidir. Performans alanında sık kullanılan rahatlama teknikleri aşağıdaki gibidir:

- Aşamalı Kas Gevşetme

- Otojenik Eğitim

- Benson’ın Rahatlama Tepkisi

- Beden Tarama

- Diyafram Solunum

- Meditasyon


Merkezi sinir sisteminin başlıca iki fonksiyonu vardır. Sempatik sistem, heyecansal faaliyetlerin oluştuğu, vücuda enerji veren biyokimyasal ve hormonal salınımların olduğu kısımdır. Panik ve stres anında aşırı etkinleşir. Merkezi sinir sisteminin diğer işlevi ise parasempatik sistemdir. Burada sempatik sistemin oluşturduğu heyecansal reaksiyonların tersi gerçekleşir. Burası vücudun rahatlama, gevşeme dönemine girmesi için gerekli olan bio-kimyasalların oluştuğu süreçtir. Yukarıdaki yöntemlerin tamamının tek bir hedefi vardır: kaygı, korku durumlarında devreye giren, terleme, hızlı kalp atımı, kas gerginliği vb. belirtileri ortaya çıkaran sempatik sinir sistemi aktivasyonunu düşürüp, parasempatik sinir sistemi aktivasyonunu arttırmaktır. Rahatlama, üretkenliği arttırır, odaklanmayı sağlar, ayrıca bedende denge sağladığından performans sırasında kas gerginliği nedeniyle oluşan sakatlanmaları da önleyebilir.


Birinci sınıf profesyonel sporcuların performanslarının doruk noktasında olduğu günlerin incelendiği bir araştırmada bulunan ortak özellikler şaşırtıcıdır: Sporcular “gününde olduklarında” kendilerinden emin, tamamen odaklanmış, bedensel ve zihinsel açıdan gevşemiş, basit bir iş yapıyormuşçasına hareket eden, otomatik hareketler sergileyen, kontrollü ve eğleniyor haldedirler. Tüm bu özelliklere, kaygılı bir beden ve zihinle erişmek neredeyse imkansızdır.


Gevşeme çalışmaları, imgeleme antrenmanlarının da çok önemli parçalarıdır. İmgeleme antrenmanının etkin olabilmesi için, kişi kendini bütünüyle gevşemiş hissetmeli, beyin ve kaslarını rahatlatmalı ve sakinleştirmelidir. Böylelikle dikkatini imgelerine yönelterek, çalışmaya aktif biçimde katılabilir. 


 

Performans İçin İmgeleme

Zihin bedenin yöneticisidir. Beden zihinde olana uygun bir tepki verir. Zihinsel olarak beş duyu ile yaşanan bir olayla, gerçekte yaşanana verilen bedensel tepki bir farklılık göstermemektedir. Bu durumun en net örneği, kötü bir rüyanın ardından kişinin kan ter içinde, kalp atışları artmış bir şekilde uyanmasıdır. Beden zihindeki imgeye eşlik etmektedir. Bu nedenle zihinsel antrenmanın performans geliştirmede kullanımı, performansın etkin bir biçimde artmasını sağlamaktadır.

Yüksek performans dendiğinde, her türlü performans alanında (sporda, performans sanatlarında), öncelikle fiziksel sınırlar ve beceriler temel performans kriterleridir. Provalar, antrenmanlar boyunca, bu sınırın üst düzeye ulaşması hedeflenir. Ancak, kişinin performansını doruk noktaya çıkarmada, engel olabilecek psikolojik bariyerleri ortadan kaldırmak ve performansı üzerinde kontrol sahibi olmasını sağlamak, fiziksel ve teknik becerilerin yanı sıra psikolojik becerileri de kullanabilmek son derece önemlidir. İmgeleme antrenmaları yoluyla, sporcuların ve performans sanatçılarının performanslarını geliştirmesi mümkündür.

İmgeleme/zihinde canlandırma, tüm duyuları kullanarak bir deneyimi zihinde yaratmaktır. Yani i) dışsal uyaranlar olmadan zihinde bir imgenin yaratılması; b) en az bir, mümkünse tüm duyuları içeren bir imge olması gerekmektedir.

İmgeleme/zihinde canlandırma programlarının uygulandığı araştırmalarda, performansın imgeleme becerisinin gelişimi ile birlikte kısa bir süre içinde arttığı gözlenmiştir. Özellikle beceri edinme, yeni bir beceriyi öğrenme, uygulamaya geçirme sürecinde kullanıldığında, antrenmanların/provaların etkinliğini önemli bir düzeyde arttırmaktadır.


İmgeleme ile belirli bir anın, hareketin zihinsel provasının yapılması:

- Kişinin provadan/antrenmandan alabileceğinin en fazlasını almasını sağlar.

- İmgeleme, sporcuların/performans sanatçılarının performans sırasındaki kaygı düzeylerini dengelemenin yanı sıra, kendilerine güven duymalarını, uzun süre odaklanabilmelerini ve zihinsel açıdan daha dayanıklı olmalarını sağlar.

- Performansın gelişim hızını arttırır. Yeni becerileri edinmede hızlı gelişim sağlar. Fiziksel sınırların ötesinde de çalışmanın devam etmesine olanak sağlar.

- Süreç içindeki motivasyonun devamlılığını sağlar. Zihinde canlandırma performans sanatçılarına/sporculara sonunda ulaşmak istedikleri hedefe dair de bir bakış açısı kazandırır.

- Antrenman/prova yapamadığı sürelerde de gelişime devam etmesini sağlar. Sakatlıklar ile baş etme konusunda da sporcuya/performans sanatçısına yardımcı olur.

- Duyguların kontrol edilmesine ve rahatlamaya yardımcı olur. Fiziksel gerginlik en kaygı uyandıran durumlarda bile engellenebilir. İmgeleme, zihni rahatlatarak, bedene rahatlama komutunun verilmesine yardımcı olur.


İmgeleme çalışmalarının işe yarayabilmesi için, tüm diğer becerileri edinmede olduğu gibi, düzenli antrenman yapılması gerekir. Bu antrenmanlar, küçük bazı nesneleri beş duyuyla canlandırmadan başlayarak, daha uzun süreli anları sonrasında da yaşantıları imgelemeye çalışarak devam etmelidir.


Performansı geliştirmede etkin rol oynayacak olan imgelemenin duyusal (görsel, işitsel, dokunsal, duygusal) ve yapısal (canlılık, berraklık, kontrol edebilme, farklı sürelerde imgeleyebilme) özelliklerinin doğru biçimde, aşamalı olarak öğrenilmesi ve uygulanması gerekmektedir. İmgelerin içsel (kişinin kendi gözlerinden bakarak imgelemesi) ve dışsal (sanki bir aynadan ya da kameradan bakarak imgelemesi) perspektiflerden de canlandırılması önemlidir.

Zihinsel Beceriler


Sporda, performans sanatlarında ve iş yaşamında yüksek performans gösteren kişilerin kullandığı zihinsel beceriler incelendiğinde, ortak bazı özellikler gösterdiğini görüyoruz.

Performansa hazırlanırken, performans sürecinde ortaya çıkan problemlerle başa çıkarken, performanslarını değerlendirirken, yüksek performans gösteren kişilerin ortak bazı zihinsel becerileri kullandıkları görülmekte. Aşağıdaki listede yer alan zihinsel/psikolojik becerilerden sizin için işe yarayabilecekleri belirleyip, halihazırda bir miktar uyguladığınız bu becerileri daha yaygın olarak kullanmaya çalışmanızda yarar var.


1. Zihinde Canlandırma / İmgeleme Becerisi: kendinizi üst düzey performans gösterdiğiniz anda canlandırmak, zihninizde bu anı yaşarken, bu anı bir film gibi izlerken, 5 duyuyu birden hissetmek

2. Olumlu Düşünme Becerisi: performansınız ile ilgili kendinize olumlu cümleler kurarak, motivasyonunuzu ve hareket gücünüzü yüksek tutmak

3. Rahatlama Becerisi: doğru nefes alma, kasları gevşetme vb. yöntemlerle stres durumlarında dahi sakin ve rahatmış bir bedene sahip olabilmek

4. Hedef Belirleme Becerisi: doğru yöntemlerle, ulaşılabilir, kısa ve uzun dönemli hedefler belirleyerek performansa odaklanabilme ve enerji düzeyini yüksek tutabilmek

5. Değerlendirme Becerisi: performansınızla ilgili hayallerinizi, şimdiki zaman deneyimlerinizi ve gözlemlerinizi not alarak, geliştirilmesi gereken alanları belirlemek ve bu doğrultuda çalışmalar yapabilmek

6. Olumluyu İfade Edebilme Becerisi: hem kendiniz hem de diğerleri ile ilgili eşit olarak olumluyu ifade edebilmek, bu yolla motivasyon ve güçlendirme sağlayabilmek

7. Performans Ritüelleri Uygulamak: performans öncesinde ayrıntılara odaklanılmasını ve rahatlamayı sağlayan bir dizi ritüel oluşturmak

8. Beden Farkındalığı Becerisi: bedensel değişimlerin, duruşların, mimiklerin farkında olabilmek ve bedeni, bedendeki olumlu enerjiyi kontrol edebilmek

9. Öfke Kontrolü Becerisi: kızgınlıkla, hayal kırıklığı ve olumsuz duygulanımlarla işlevsel yollarla başa çıkabilmek, duygulanımların performans engeli oluşturmasını önlemek

10. Odaklanma/ Konsantrasyon Becerisi: odağını kaybetmeksizin, sorunlarla başa çıkabilme ve hedefe yönelik, sakin rahat bir şekilde hareket edebilmek, içsel ve dışsal odaklanma becerilerine sahip olmak ve yönetebilmek.

11. İletişim Becerileri: diğerleriyle olumlu, motive edici ve yapıcı bir ilişki kurabilme, yönetebilme becerisine sahip olmak

12. Etkin Zaman Yönetimi Becerileri: zamanı etkin olarak kullanabilme, iş, sosyal, aile ve özel yaşamı dengeli bir biçimde sürdürebilmek

13. Ödüllendirme Becerisi: olumluya odaklanarak, kendini, diğerlerini doğru ve performansın artmasını sağlayacak şekilde ödüllendirebilme becerisi

14. Yaratıcı Düşünme Becerisi: belirli bir duruma, farklı açılardan bakabilme, açıklama ve çözüm üretebilme becerisi

15. Hayır Diyebilme Becerisi: haklarını saldırgan ya da pasif olmadan koruyabilme, düşüncelerinin, kişiliğinin gerektirdiği durumlarda “Hayır” diyebilme becerisine sahip olmak


Sanatta Performans Geliştirme




Performans geliştirme alanında kullanılan tekniklerin temelde hedefi, bireyin performansını ve yaratıcılığını arttırmaktır. Spor psikolojisi alanına özel olarak geliştirilen teknikler, son 10 yıldır, tüm dünyada diğer performans alanlarında da uygulanmaya başlamıştır.

Sahne/performans kaygısını ortadan kaldırmada, yaratıcılığı arttırmada, duyusal hafızayı aktive etmede, karakter çözümlemede vb. performans sanatlarını ilgilendiren pek çok alanda uygulanmaya başlanan performans psikolojisi teknikleri, edebiyat, resim, tiyatro, sinema ve müzik alanlarında performans sergileyen bireylerin üst düzey performans ortaya koymalarına yardımcı olmaktadır.

Sanatta performans geliştirme, tıpkı sporda olduğu gibi, her sanat dalına ayrı olarak biçimlenmekte ve kullanılan teknikler de ihtiyaca özgü olarak değişmektedir.


Oyuncularla Performans Geliştirme

Bu alanda oyuncularla çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:

- Yaratıcılık

- Karakter hazırlığı

- Etkin konsantrasyon

- Performans öncesi rutinler

- İmgeleme

- Özgüven

- Optimal enerji düzeyi

- Performans değerlendirmesi


Müzisyenlerle Performans Geliştirme

Bu alanda müzisyenlerle çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:

- Yaratıcılık

- Etkin konsantrasyon

- Görselleştirmenin kullanılması

- İçsel/dışsal dikkati kontrol edebilme
- Yapıcı/olumlu değerlendirmeler yapabilmek
- Zihinsel hazırlık

- Optimum motivasyon düzeyi


Dansta Performans Geliştirme

Bu alanda dansçılarla çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:

- İmgeleme / Zihinsel antrenman

- Etkin konsantrasyon

- İçsel/dışsal dikkati kontrol edebilme

- Performans engelleri ile çalışma

- Sakatlıklar sonrası performans

Sporda Performans Geliştirme

Spor psikolojisinin alt alanlarından biri olan, sporda performans geliştirme, sportif alanda istenilen yüksek performansa ulaşabilmek ve optimum performans düzeyini koruyabilmek amacıyla, zihinsel ve psikolojik becerilerin etkin en hızlı biçimde uygulanması sürecidir.

Sportif performans için ihtiyaç duyulan psikolojik becerileri geliştirerek, motivasyonun optimum düzeye getirilmesi, performansı azaltan kaygı, öfke vb. öğelerin ortadan kaldırılması yoluyla sporcunun performansının en üst düzeye çıkarılması sağlanmaktadır. Performans geliştirme sürecinde sporculara edindirilen zihinsel beceriler ile ise, zihinde canlandırma, odaklanma becerileri vb. beceriler yoluyla performansı en üst düzeye çıkararak sporcunun rakipleriyle arasında fark yaratacak bir dizi gelişim sağlanmaktadır.

Sporda performans geliştirme dünyanın pek çok yerinde olimpik atletler ve profesyonel sporcular tarafından kullanılmakta ve bireysel sporcu koçluğunun yanı sıra pek çok ülkede takım sporlarında da performans geliştirme uzmanları ile çalışılmaktadır. Ülkemizde spor psikolojisi alanı yeni yeni gelişmeye başlayan bir alan olduğundan, sporda performans geliştirme henüz etkin olarak kullanılmamaktadır. Performans geliştirme alanında 2004 yılından bu yana bireysel ve takım sporlarında performans gösteren pek çok bireyle yaptığımız çalışmalarda, performansı en üst düzeye çıkarmada başarı düzeyi % 90’ın üzerindedir.

Pratikte, sportif performansı geliştirmede kognitif, davranışçı, motivasyonel ve spor psikolojisi ilkeleri ile bütünleştirerek, bireye özel olarak şekillendirilen, EMDR (Eye Movement Desensistization and Reprocessing), Kaynak Yerleştirme ve imgeleme teknikleri gibi pek çok teknikten yararlanılarak çalışılan performans geliştirme çalışmalarında, hedef alınan performans alanları aşağıdaki gibidir:

- Kaygı kontrolü: Pek çok sporcu antrenmanda gösterdiği performansı maç ya da yarışma sırasında ortaya koyamamaktadır. Kaygının neden olduğu bu performans düşüklüğü kısa süreli müdahalelerle ortadan kaldırılabilir.

- Özgüven arttırma: Her türlü sportif performansta sporcunun kendine olan güveni saniyeler içinde altüst olabilmektedir. Performans için hayati olan “özgüveni” korunaklı bir zihinsel fanus içinde tutmak ve performansa engel teşkil etmesini önlemek mümkün.

- Konsantrasyon becerilerini artırma: Faklı sporlar için ihtiyaç duyulan odak noktası farklıdır ve her performans süresi içinde sporcunun odağını bir noktadan diğerine çekmesi gerekmektedir. Sporcunun otomatik olarak gerçekleştirdiği bu süreci kontrolü altına alması performansını geliştirmesini sağlayacaktır.

- Performans engellerini ortadan kaldırma: Belli rakipler karşısında düşük performans sergileme, belli mekanlarda performansını ortaya koyamama, belli bir sportif beceriyi gerektiği şekilde sergileyememe vb. spesifik performans engellerinin ortadan kaldırılması, sporcunun performansını kısa sürede üst düzeye taşımaktadır.

- Antrenman performansını geliştirme: Dünyada sporcularla yapılan çok sayıda araştırma, fiziksel antrenmanların yanına zihinsel antrenmanların eklenmesinin sporcunun performansını üst düzeye taşıdığını göstermektedir. Özel teknikler eşliğinde yapılan zihinsel antrenman performans üzerindeki olumlu etkiyi daha da güçlendirmektedir.

- Başa çıkma becerilerini geliştirme: Duygusal kontrol üst düzey performansın en kilit gerekliliklerinden biridir. Beklenmeyen bir yenilgi sporcunun tüm performansını sekteye uğratabilmektedir. Başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi performans düşüşlerini önlemede en önemli etkenlerdendir.

- Takım uyumunu artırma ve iletişim becerilerini geliştirme: Takım sporlarında karşılaşılan en önemli performans engeli takım içinde uyumun yetersizliğidir. Takım ne kadar birlik içinde hareket ederse, takımı oluşturan sporcuların üst düzey performans sergilemesi o kadar mümkün olacaktır. Özel teknik ve uygulamalarla takım uyumunu bilimsel bir çerçeveden bakarak geliştirmek, performansın üst düzeye çıkmasını sağlamaktadır.

- Olumlu inanç sistemi oluşturma: Yapılan araştırmalar, olumlu düşünmenin elit sporcuların temel özelliklerinden biri olduğunu göstermiştir. Ancak bilinen bir diğer gerçek de, etkin olmayan, gerçekdışı ve yıkıcı inançlar sporcularda sık karşılaşılan bir performans engeli olduğudur. Bu inançların olumlu inançlarla değiştirilebilmesi, sporcunun bir dizi zihinsel beceriyi edinmesi ve uygulamaya geçirmesi ile sağlanmaktadır.

- Sakatlıklar sonrası: Sakatlıklar sonrasında sporcuların büyük bölümü, fiziksel olarak % 100 iyileşmiş olmalarına rağmen eski performanslarını yeniden yakalayamamaktadır. Bu noktada sakatlık zihinsel olarak oluşturulmuş bir performans engeli olarak karşımıza çıkmaktadır. Sporcuya uygun olarak oluşturulan bir performans geliştirme programı ile kısa süre içinde üst düzey performansa ulaşılması sağlanabilmektedir.

Performans...

-Performans sadece sanata ve spora özgü değil, yaşamın tüm alanlarında kendini gösteren ve yaşam kalitesinin en önemli belirleyicilerinden biri olma özelliği taşıyan bir tanımdır.

- Performans günlük yaşamın her alanında, diğer insanlarla etkileşimin yer aldığı bütün durumlarda kendini göstermektedir.

- Bugünkü performans algımız, geçmiş yaşantılarımızdan şekillenmektedir. Bireyin yaşamının ilk yıllarında sergilediği performanslara karşı aldığı tepkiler bugünkü performans algısının ve sıkıntılarının belirleyicisidir.