Elizabeth Gilbert: A new way to think about creativity

Deha nedir? Antik Yunan'dan günümüze... Sanatçının ruh sağlığı? Yaratıcılık, nasıl bir yük? Ne olmalı?

Zihinsel Beceriler

Sporda, performans sanatlarında ve iş yaşamında yüksek performans gösteren kişilerin kullandığı zihinsel beceriler incelendiğinde, ortak bazı özellikler gösterdiğini görüyoruz.

Performansa hazırlanırken, performans sürecinde ortaya çıkan problemlerle başa çıkarken, performanslarını değerlendirirken, yüksek performans gösteren kişilerin ortak bazı zihinsel becerileri kullandıkları görülmekte. Aşağıdaki listede yer alan zihinsel/psikolojik becerilerden sizin için işe yarayabilecekleri belirleyip, halihazırda bir miktar uyguladığınız bu becerileri daha yaygın olarak kullanmaya çalışmanızda yarar var.

1. Zihinde Canlandırma / İmgeleme Becerisi: kendinizi üst düzey performans gösterdiğiniz anda canlandırmak, zihninizde bu anı yaşarken, bu anı bir film gibi izlerken, 5 duyuyu birden hissetmek
2. Olumlu Düşünme Becerisi: performansınız ile ilgili kendinize olumlu cümleler kurarak, motivasyonunuzu ve hareket gücünüzü yüksek tutmak
3. Rahatlama Becerisi: doğru nefes alma, kasları gevşetme vb. yöntemlerle stres durumlarında dahi sakin ve rahatmış bir bedene sahip olabilmek
4. Hedef Belirleme Becerisi: doğru yöntemlerle, ulaşılabilir, kısa ve uzun dönemli hedefler belirleyerek performansa odaklanabilme ve enerji düzeyini yüksek tutabilmek
5. Değerlendirme Becerisi: performansınızla ilgili hayallerinizi, şimdiki zaman deneyimlerinizi ve gözlemlerinizi not alarak, geliştirilmesi gereken alanları belirlemek ve bu doğrultuda çalışmalar yapabilmek
6. Olumluyu İfade Edebilme Becerisi: hem kendiniz hem de diğerleri ile ilgili eşit olarak olumluyu ifade edebilmek, bu yolla motivasyon ve güçlendirme sağlayabilmek
7. Performans Ritüelleri Uygulamak: performans öncesinde ayrıntılara odaklanılmasını ve rahatlamayı sağlayan bir dizi ritüel oluşturmak
8. Beden Farkındalığı Becerisi: bedensel değişimlerin, duruşların, mimiklerin farkında olabilmek ve bedeni, bedendeki olumlu enerjiyi kontrol edebilmek
9. Öfke Kontrolü Becerisi: kızgınlıkla, hayal kırıklığı ve olumsuz duygulanımlarla işlevsel yollarla başa çıkabilmek, duygulanımların performans engeli oluşturmasını önlemek
10. Odaklanma/ Konsantrasyon Becerisi: odağını kaybetmeksizin, sorunlarla başa çıkabilme ve hedefe yönelik, sakin rahat bir şekilde hareket edebilmek, içsel ve dışsal odaklanma becerilerine sahip olmak ve yönetebilmek.
11. İletişim Becerileri: diğerleriyle olumlu, motive edici ve yapıcı bir ilişki kurabilme, yönetebilme becerisine sahip olmak
12. Etkin Zaman Yönetimi Becerileri: zamanı etkin olarak kullanabilme, iş, sosyal, aile ve özel yaşamı dengeli bir biçimde sürdürebilmek
13. Ödüllendirme Becerisi: olumluya odaklanarak, kendini, diğerlerini doğru ve performansın artmasını sağlayacak şekilde ödüllendirebilme becerisi
14. Yaratıcı Düşünme Becerisi: belirli bir duruma, farklı açılardan bakabilme, açıklama ve çözüm üretebilme becerisi
15. Hayır Diyebilme Becerisi: haklarını saldırgan ya da pasif olmadan koruyabilme, düşüncelerinin, kişiliğinin gerektirdiği durumlarda “Hayır” diyebilme becerisine sahip olmak

Sanatta Performans Geliştirme

Performans geliştirme alanında kullanılan tekniklerin temelde hedefi, bireyin performansını ve yaratıcılığını arttırmaktır. Spor psikolojisi alanına özel olarak geliştirilen teknikler, son 10 yıldır, tüm dünyada diğer performans alanlarında da uygulanmaya başlamıştır.

Sahne/performans kaygısını ortadan kaldırmada, yaratıcılığı arttırmada, duyusal hafızayı aktive etmede, karakter çözümlemede vb. performans sanatlarını ilgilendiren pek çok alanda uygulanmaya başlanan performans psikolojisi teknikleri, edebiyat, resim, tiyatro, sinema ve müzik alanlarında performans sergileyen bireylerin üst düzey performans ortaya koymalarına yardımcı olmaktadır.

Sanatta performans geliştirme, tıpkı sporda olduğu gibi, her sanat dalına ayrı olarak biçimlenmekte ve kullanılan teknikler de ihtiyaca özgü olarak değişmektedir.

Oyuncularla Performans Geliştirme
Bu alanda oyuncularla çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:
- Yaratıcılık
- Karakter hazırlığı
- Etkin konsantrasyon
- Performans öncesi rutinler
- İmgeleme
- Özgüven
- Optimal enerji düzeyi
- Performans değerlendirmesi

Müzisyenlerle Performans Geliştirme
Bu alanda müzisyenlerle çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:
- Yaratıcılık
- Etkin konsantrasyon
- Görselleştirmenin kullanılması
- İçsel/dışsal dikkati kontrol edebilme
- Yapıcı/olumlu değerlendirmeler yapabilmek
- Zihinsel hazırlık
- Optimum motivasyon düzeyi

Dansta Performans Geliştirme
Bu alanda dansçılarla çalışılan temel zihinsel ve psikolojik beceriler şu şekildedir:
- İmgeleme / Zihinsel antrenman
- Etkin konsantrasyon
- İçsel/dışsal dikkati kontrol edebilme
- Performans engelleri ile çalışma
- Sakatlıklar sonrası performans